SYNTHESE

LEERINHOUDEN

 

1. WELKE leerinhouden KIEZEN?

 

=  wordt bepaald door 

productgerichte onderwijsvisie  

welke algemene en beroepsgerichte kennis  heb je nodig als toekomstige piloot? handarbeider? ...

versus

procesgericht onderwijsvisie 

welke kennis, vaardigheden en attitudes zijn waardevol voor de zich ontwikkelende mens?

 

 

=>LEERSTOF                       didactisch materialisme

 

INTELLECTUALISTISCHE opvatting: 

KENNIS  als waardemeter van de ontwikkelde mens.  

=> LEERSTOF  als DOEL. 

                Wat eerst en wat moet daarop aansluiten? (taxonomisch gelaagde leerstof)   

De gevormde mens  volgt  de evolutie van de wetenschappelijke kennis. 

=>  de LEERSTOFDRAAK  waakt. 

ADDITIEF standpunt is niet houdbaar en wenselijk.

 

 

Vandaar, 

leerstof kiezen die hoge TRANSFERwaarde heeft (formele waarde) 

=>LEERINHOUD                    didactisch formalisme

 

=> LEERINHOUD  als  MIDDEL (het kan ook een andere inhoud zijn)

Leerstofkeuze in functie van

1. VAKDISCIPLINE  ALS WETENSCHAP

of

  2. MAATSCHAPPELIJKE  BETEKENIS /    BEROEPSPROFIEL

 

 

Leerstofkeuze is te situeren in een curriculum. 

Keuze door de leerkracht (microniveau) wordt bepaald door keuzes op  3 niveaus:

macro:

eindtermen/ ontwikkelingsdoelen  kerndoelen   beroepsprofielen basiscompetenties

 

meso:

pedagogisch  project en schoolreglement /  schoolwerkplan  + de officiële opvatting van studierichting + welk standpunt huldigt de school ivm het gebruik van  cursus en dus van het handboek

 

micro:

de leerkracht als poortwachter van kennis, de beginsituatie van de leerling,  afhankelijk van  voorkennis, studierichting in praktijk,  de keuze en het gebruik van een welbepaald handboek  of methode

 

 

 

 

 

2. DE SCHIKKING VAN DE LEERINHOUDEN

 

kan verschillen :

 

BINNEN  vakgericht onderwijs (vakspecifieke inhouden):

 

Vakken of  vakonderdelen of thema’s: bestaan  los van elkaar,

Leerstof = KRAAL    of  PUZZLE  :  versnipperde kennis.

 

Gevaar van overlapping, overlading en oppervlakkigheid

Vakken veranderen inhoudelijk los van elkaar (eigen regime). 

Wordt bevorderd door  het leerstofjaarklassensysteem  en

vakgerichte lesbevoegdheid

ORDENING bv. basisleerstof en uitbreidingsleerstof

 

BINNEN vakoverschrijdend onderwijs (integratief)

 

Vakken  of thema’s onderling verbonden

Samenwerkingsverband van de vakken

Integratiegraad van de  inhouden:

  • fragmentair          ≠ integratie

  • multidisciplinair  ± integratie

  • interdisciplinair   = integratie

Ordening van de leerstof 

binnen een vak:

• CURSORISCH     geleidelijkheidsprincipe

successief

concentrisch

exemplarisch                                            

wat betreft INHOUD en METHODE van het  VAK 

 

Ordening van de leerstof 

binnen een les:

analytisch: vanuit het geheel tot de kennis van de onderdelen

synthetisch: vanuit de delen tot de kennis van het geheel

analytisch-synthetisch:  van ongestructureerde totaliteit  via  systematische analyse van de onderdelen tot gestructureerd geheel

inductief:  van concrete verschijnselen naar algemene kennis

(bijv. uit voorbeelden  naar principe)

deductief: van theorie naar toepassing, van algemeen naar specifiek

genetisch: volgens de genese van de inhoud in de werkelijkheid

 

 

3. WAT  IS EEN GOED HANDBOEK ?

 

 => VAN LEERBOEK NAAR ONDERWIJSLEERPAKKET

 

- sporen aan tot leren  (≠ veel leerstof zien; ≠ mooi geïllustreerde handboeken

- expliciteren op een geordende wijze de leerdoelen voor de leerlingen zelf

- een stapsgewijze, doordachte aanbieding van de leerstof

- voorstructurerende aanbieding: begrippen worden gekaderd   (advance organizers)

- formatieve evaluatie wordt ingebouwd (feedback van de vordering)

- een goed handboek nodigt uit tot een OPEN gebruik  waarbij de leerkracht  zich kan waarmaken

- sluit aan bij de visie  en bij de praktijk van de gebruiker

- de keuze wordt gedragen door het vakteam  (mesoniveau)

 

 

 

 

2003 © P.Timmermans